27 November 2010

Các vị thần trong ĐẠO MẪU



Văn  CÔNG ĐỒNG 
Trình bày : Khắc Tư - Lương trọng Quỳnh 

Các vị thần khác của đạo Mẫu


Trong các đền thờ của Đạo Mẫu có nhiều vị thần được sắp xếp theo các thứ bậc. Đầu tiên là Ngọc Hoàng. Đây là vị thần tối cao và được đặt ở vị trí danh dự, nhưng lại ít được thờ cúng. Vị thần cao nhất của Đạo Mẫu là Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Các vị khác được đặt tại các ban thờ tam phủ hoặc tứ phủ. Các Chư Linh của ban Tứ Phủ được phân chia như dưới đây:



Bảo Dân Hộ Quốc Thánh Mẫu



Mẫu Âu Cơ (Thiên Phủ & Nhạc Phủ) 

Mẫu Đệ Nhất (Thiên Phủ). Danh hiệu: Mẫu Liễu Hạnh 

Mẫu Đệ Nhị (Nhạc Phủ). Danh hiệu: Mẫu Thượng Ngàn 

Mẫu Đệ Tam (Thoải Phủ). Danh hiệu: Mẫu Thoải 

Mẫu Đệ Tứ (Địa Phủ). Danh hiệu: Lê Mại Đại Vương 



Phụ Vương Đại Thánh 

Lạc Long Quân (Thoải Phủ) 

Bát Hải Long Vương (Thoải Phủ). Danh hiệu: Vua Cha 



Trần Triều Hiển Thánh 

Đức Thánh Trần. Danh hiệu: Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo - Tiết chế quốc công Hưng Đạo Đại vương) 

Đệ Tam Ông Cửa Suốt - Con trai thứ ba của Hưng Đạo Vương 

Đệ Nhất Vuong Cô - Con gái thứ nhất của Hưng Đạo Vương 

Đệ Nhị Vương Cô - Con gái thứ hai của Hưng Đạo Vương 

Đức Thánh Phạm Danh hiệu: Phạm Ngũ Lão - Con rể của Hưng Đạo Vương 
Cô Bé Cửa Suốt -cháu gái của Hưng Đạo Vương 
Cậu Bé Cửa Đông-cháu trai của Hưng Đạo Vương 



Các Vị Chúa Mường

là các vị Chúa Bà chuyên về đáp giải bói bốc. Nếu chỉ tính ba vị Chúa Bói thì gọi là "Tam Toà Chúa Bói." 

Chúa Đệ Nhất Tây Thiên(Thiên Phủ)&(Nhạc Phủ) 

Chúa Đệ Nhị Nguyệt Hồ(Nhạc Phủ) 

Chúa Đệ Tam Lâm Thao (Thoải Phủ)&(Nhạc Phủ) 

Chúa Cà Phê(Địa Phủ)&(Nhạc Phủ) 
Chúa Ngũ Hành Ngũ Phương(Nhạc Phủ) 
Chúa Long Giao(Nhạc Phủ) 
Chúa Thác Bờ (Thoải Phủ)&(Nhạc Phủ) 
Chúa Mọi(Nhạc Phủ) 



Ngũ Vị Tôn Quan

Trách nhiệm của ngũ vị này là giáng vào thanh đồng để bắt đầu "mở phủ" cho các giá đồng sau được theo vào người đồng. 

Quan Đệ Nhất quyền cai Thiên Phủ trên trời, theo thần thoại là thần làm mưa làm gió, và cũng là Quan Lớn ở trong cung điện Ngọc Hoàng. Mặc bào mầu đỏ. 

Quan Đệ Nhị (Quan Giám Sát) ngày cúng của Đức Giám Sát là Âm Lịch mùng Ba tháng Ba. Châu văn ràng: Quyền cai rừng núi Lâm Cung, lên rừng suống biển tâu về Bát Hải Long Vương. Lúc đánh trận cho nhà vua thánh, Ông Quan là vị giám sát trước để đánh thuận xông pha. Mặc bào mầu xanh lá cây. Lúc lên giá này, ông cầm khăn phủ diện để minh giám hoàn cảnh. 

Quan Đệ Tam (Quan Tam Phủ) là con vua Bát Hải Long Vương, ra trận cầm đối đao vệ dân hộ quốc. Mặc bào mầu trắng. Lúc lên giá này, ông cầm đôi bạch kiếm đi xông pha quỉ thế tà giới. 

Quan Đệ Tứ (Quan Khâm Sai) là một ông quan Địa Linh quyền cai đất bằng. Ông có trách nhiệm đi khâm sai các vùng các dân, giữ an lành của nước Việt. Mặc bào mầu vàng. 

Quan Đệ Ngũ (Quan Tuần Tranh) là một ông Quan anh hùng hào kiệt có kể là tướng đi tuần ở Sông Tranh. Mặc bào mầu xanh biển. Lúc lên giá này, ông cầm cái thanh long đao to như của ông Quan Công của thời Tam Quốc. 



Lục Phủ Tôn Ông



Đệ Nhất Vương Quan. Danh hiệu: Quan Điều Thất 

Đệ Nhị Vương Quan. Danh hiệu: Quan Hoàng Triệu 



Tứ Phủ Chầu Bà


Chầu Đệ Nhất (Thiên Phủ) 

Chầu Đệ Nhị (Nhạc Phủ). Danh hiệu: Ngôi Kiều Công Chúa 

Chầu Đệ Tam (Thoải Phủ). Danh hiệu: Thuỷ Điện Công Chúa 

Chầu Thác Bờ (Thoải Phủ & Nhạc Phủ) Có người hầu là giá thứ ba, tức là Chầu Đệ Tam, Bà chúa Thác Bờ 

Chầu Đệ Tứ (Địa Phủ). Danh hiệu: Chiêu Dung Công Chúa 

Đình Cốc Thượng là nơi tôn thờ Chiêu Dung công chúa Lý Thị Ngọc Ba, đã có công với dân, với nước. Bà đã cùng Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa đánh tan quân xâm lược Nam Hán phương Bắc, đem lại thái bình cho dân tộc vào thế kỷ thứ nhất sau Công nguyên (năm 40)



Chầu Năm (Nhạc Phủ). Danh hiệu: Suối Lân Công Chúa 

Chầu Ngũ Phương Có người hầu giá này thay vao Chầu Năm, tức là Chúa Ngũ Hành Ngũ Phương 

Chầu Lục (Nhạc Phủ). Danh hiệu: Lục Cung Công Chúa 

Chầu Bẩy (Nhạc Phủ). Danh hiệu: Tân La Công Chúa 

Chầu Tám (Nhạc Phủ). Danh hiệu: Nữ Tướng Bát Nàn 

Bà họ Vũ, ở làng Phượng Lâu, huyện Kim Động, trấn Sơn Nam (nay thuộc tỉnh Hưng Yên). Thân phụ của bà là thầy thuốc làm nhiều việc phước đức. Bà nổi tiếng là phụ nữ xinh đẹp và giỏi võ nghệ.



Chầu Chín Cửu Tỉnh ở Bỉm Sơn Thanh Hoá 

Chầu Mười(Nhạc Phủ). Danh hiệu: Nữ Tướng Đồng Mỏ Chi Lăng 

Chầu Mười Một 

Chầu Bé (Nhạc Phủ). Danh hiệu: Bắc Lệ Công Chúa 



Chầu Bà Ngũ Hành 


Đệ Nhất Chầu Bà Kim Tinh Thần Nữ 

Đệ Nhị Chầu Bà Mộc Tinh Thần Nữ 

Đệ Tam Chầu Bà Thuỷ Tinh Thần Nữ 

Đệ Tứ Chầu Bà Hoả Phong Thần Nữ 

Đệ Ngũ Chầu Bà Thổ Đức Thần Nữ 



Thập Vị Thủy Tế 


Ông Hoàng Cả (Thiên Phủ). Danh hiệu: Ông Hoàng Quận/Lê Lợi 

Ông Hoàng Đôi (Nhạc Phủ) 

Ông Hoàng Bơ (Thoải Phủ) 

Ông Hoàng Đệ Tứ (Địa Phủ). Danh hiệu: Ông Hoàng Khâm Sai 

Ông Hoàng Năm 

Ông Hoàng Sáu 

Ông Hoàng Bảy (Nhạc Phủ). Danh hiệu: Ông Bảo Hà 
Ông Hoàng Bát (Nhạc Phủ). Danh hiệu:Ông Bát Quốc, là một ông quan gốc người Hán đóng quân ở Lào Cai 
Ông Hoàng Chín (Thiên Phủ). Danh hiệu: Ông Cờn Môn 
Ông Chín Thượng(Nhạc Phủ) 
Ông Hoàng Mười (Địa Phủ). Danh hiệu: Ông Nghệ An, có công chống giặc Thanh từ bên TQ 



Tứ Phủ Tiên Cô


Cô Đệ Nhất Thượng Thiên (Thiên Phủ) 

Cô Đệ Nhất Thượng Ngàn(Nhạc Phủ) 

Cô Đôi Thượng(Nhạc Phủ) 

Cô Đôi Cam Đường(Nhạc Phủ) quê cô ỏ Đình Bảng Bắc Ninh nhưng cô Hiển Thánh ở Cam Đường Lào Cai 

Cô Bơ Hàn Sơn (Thoải Phủ) tức là Cô Ba Bông & Cô Ba Tây Hồ 

Cô Tư (Địa Phủ) 

Cô năm Suối Lân(Nhạc Phủ) 
Cô sáu Sơn Trang(Nhạc Phủ) 
Cô bảy Tiên la(Nhạc Phủ) 
Cô Tám đồi chè(Nhạc Phủ) ở đền Phong Mục 
Cô Chín Sòng Sơn(Thiên Phủ) 
Cô Chín Thượng(Nhạc Phủ) 
Cô Chín Thoải (Thoải Phủ) 
Cô Mười Đồng Mỏ(Nhạc Phủ) 
Cô Bé Đông Cuông(Nhạc Phủ) 
Cô Bé Suối Ngang (Nhạc Phủ) 
Cô Bé Thác Bờ (Thoải Phủ) 
Cô Bé Thoải(Thoải Phủ) 
Cô Bé Đen(Nhạc Phủ) tức là Cô Bé Sóc 



Thập Vị Triều Cậu 


Cậu Hoàng Cả (Thiên Phủ) 

Cậu Hoàng Đôi (Nhạc Phủ) 

Cậu Hoàng Bơ (Thoải Phủ) 

Cậu Hoàng Bé(Nhạc Phủ) 


Quan Ngũ Hổ  


Đông Phương Giáp Ất Mộc Đức Thanh Hổ Thần Quan 

Nam Phuong Bính Đinh Hoả Đức Xích Hổ Thần Quan 

Trung Ương Mậu Kỷ Thổ Đức Hoàng Hổ Thần Quan 

Tay Phuong Canh Thân Kim Đức Bạch Hổ Thần Quan 

Bắc Phuong Nhâm Quý Thuỷ Đức Hắc Hổ Thần Quan 



Ông Lốt 

Thanh Xà Đại Tướng Quân 

Bạch Xà Đại Tướng Quân 


Giải thích về sự có mặt của cả nam thần lẫn nữ thần trong các vị thần của Đạo Mẫu, các nhà nghiên cứu [2]đã đưa ra giả thuyết rằng: Do xã hội Việt Nam cổ xưa theo chế độ mẫu hệ, nên phụ nữ có vị thế quan trọng trong xã hội. Tuy nhiên, người phụ nữ chỉ có được quyền lực khi họ đã kết hôn. Do đó, nam giới cũng được xem là có vai trò quan trọng trong cuộc sống, và họ cũng được thờ cúng.
Nam Mô Đại Bi Hội Thượng Phật Bồ Tát (3 lần) Thiên Thủ Thiên Nhãn Vô Ngại Đại Bi Tâm Đà La Ni. Nam mô hắc ra đát na đa ra dạ da. Nam mô a rị gia bà lô yết đế, thước bát ra da, bồ đề tát đỏa bà da, ma ha tát đỏa bà da, ma ha ca lô ni ca da, án tát bàn ra phạt duệ, số đát na đát tỏa. Nam mô tất kiết lật đỏa, y mông a rị gia, bà lô kiết đế thất phật ra lăng đà bà. Nam mô na ra cẩn trì hê rị, ma ha bàn đa sa mế, tát bà a tha đậu du bằng, a thệ dựng, tát bà tát đa, na ma bà tát đa[2]. na ma bà già, ma phạt đạt đậu, đát điệt tha. Án a bà lô hê, lô ca đế, ca ra đế, di hê rị, ma ha bồ đề tát đỏa, tát bà tát bà, ma ra ma ra, ma hê ma hê, rị đà dựng, cu lô cu lô yết mông, độ lô độ lô, phạt xà da đế, ma ha phạt xà da đế, đà ra đà ra, địa rị ni, thất Phật ra da, dá ra dá ra, mạ mạ phạt ma ra, mục đế lệ, y hê di hê, thất na thất na, a ra sâm Phật ra xá lợi, phạt sa phạt sâm, Phật ra xá da, hô lô hô lô ma ra, hô lô hô lô hê rị, ta ra ta ra, tất rị tất rị, tô rô tô rô, bồ đề dạ, bồ đề dạ, bồ đà dạ, bồ đà dạ, di đế rị dạ, na ra cẩn trì, địa rị sắt ni na, ba dạ ma na ta bà ha. Tất bà dạ ta bà ha. Ma ha tất đà dạ ta bà ha. Tất đà dũ nghệ thất bàn ra dạ ta bà ha. Na ra cẩn trì ta bà ha. Ma ra na ra ta bà ha. Tất ra tăng a mục khê da ta bà ha. Ta bà ma ha, a tất đà dạ ta bà ha. Giả kiết ra a tất đà dạ ta bà ha. Ba đà ma yết tất đà dạ ta bà ha. Na ra cẩn trì bàn đà ra dạ ta bà ha. Ma bà lị thắng kiết ra dạ, ta bà ha. Nam mô hắc ra đát na, đa ra dạ da. Nam mô a lị da bà lô kiết đế, thước bàn ra dạ ta bà ha. Án Tất Điện Đô Mạn Đa Ra. Bạt Đà Dạ, Ta Bà Ha.
Trong dòng tranh dân gian Hàng Trống có một bức tranh vô cùng nổi tiếng trong loại tranh thờ đó là "Ông Hoàng cầm quân".Bức tranh đã miêu tả một vị thánh đại diện cho một hàng trong Tứ Phủ đó là các Ông Hoàng hay Quan Hoàng.Cũng như hàng Quan Lớn ,các Ông Hoàng cũng đều là những hoàng tử hay danh tướng có tài giúp dân giúp nước nên được nhân dân thờ phụng . Hàng Ông Hoàng gồm:

01- Ông Hoàng Cả ( Thượng Thiên )
02- Ông Hoàng Đôi Thượng Ngàn ( Người Nùng )
05- Ông Hoàng Bơ Bắc Quốc
06- Ông Hoàng Tư
07- Ông Hoàng Năm
08- Ông Hoàng Bảy ( Bảo Hà )
09- Ông Hoàng Bát